Park Miejski im. Stanisława Poniatowskiego w Kożuchowie to niemal pięciohektarowa przestrzeń zieleni w centrum miasta, gdzie historia splata się z przyrodą. Miejsce, które kiedyś otaczało okazały barokowy pałac rodziny von Kalckreuth, dziś służy jako główny teren rekreacyjny dla mieszkańców i gości miasta. Zachowany układ parkowy z XIX wieku, pomnikowe drzewa i barokowa brama to świadectwa dawnej świetności tego zakątka.
Spacer alejkami parku to podróż przez stulecia – od czasów, gdy tętniło tu życie arystokratycznej rezydencji, po dzień dzisiejszy, gdy rodziny wypoczywają na ławkach, a dzieci biegają wśród starych dębów.
Historia parku – od pałacowego ogrodu do miejskiej zieleni
W 1709 roku Hans Ernst von Kalckreuth kupił tutejsze włości i zapoczątkował ponad dwustuletnie panowanie swojego rodu w tym miejscu. Rodzina wybudowała okazały barokowy pałac w pierwszej połowie XVIII wieku, a wokół niego rozciągał się reprezentacyjny ogród.
Sam park powstał później, bo w XIX wieku, prawdopodobnie w miejscu wcześniejszego pałacowego ogrodu. Założony został w stylu krajobrazowym, z malowniczymi ścieżkami wijącymi się między starodrzewem. Przez potok Urzucki, który przepływa przez południową część terenu, powstał kameralny układ wodny dodający uroku całemu założeniu.
Koniec II wojny światowej przyniósł tragedię – wkraczające wojska radzieckie splądrowały i spaliły pałac. Na początku lat 60. XX wieku ruiny rozebrano. Zachowała się jedynie barokowa brama wjazdowa z 1780 roku – charakterystyczny portyk z kolumnami – oraz kordegarda z mansardowym dachem. Te architektoniczne ślady przypominają o dawnej świetności miejsca.
Park ma kształt zbliżony do okręgu i zajmuje dokładnie 4,8 hektara powierzchni. To jeden z nielicznych przykładów dziewiętnastowiecznego parku krajobrazowego w tej części Lubuskiego, który zachował swój pierwotny układ przestrzenny.
Co zobaczyć w parku – drzewa pomniki i architektura
Największym skarbem parku są pomnikowe drzewa. Wśród nich wyróżnia się skupienie pięciu dębów szypułkowych o obwodach od 280 do 530 centymetrów i wysokości około 25 metrów. To potężne okazy, które pamiętają czasy świetności pałacu.
Równie imponujące są trzy modrzewie europejskie – również około 25-metrowe giganty o obwodach 275-350 centymetrów. Rosną tu też stare lipy, buki i cis pospolity o obwodzie 150 centymetrów. Łącznie park oferuje różnorodność gatunkową, która zmienia swój wygląd z każdą porą roku – od wiosennej zieleni po jesienne złoto.
Barokowa brama to punkt obowiązkowy podczas spaceru. Portyk z kolumnami, wzniesiony przez rodzinę von Kalckreuth, to jedyny zachowany element pałacowej architektury. Stoi samotnie, jak teatralna kulisa, przez którą niegdyś przejeżdżały powozy. Dziś to ulubione miejsce do robienia zdjęć.
Przez park przepływa strumyk – potok Urzucki – który dodaje miejscu naturalnego uroku. Wzdłuż niego ciągną się ścieżki spacerowe, a w kilku miejscach można usiąść na ławce i posłuchać szumu wody.
Dla kogo jest ten park
Park Miejski w Kożuchowie to przestrzeń dla każdego. Rodziny z dziećmi znajdą tu spokojne miejsce na popołudniowy spacer, z dala od miejskiego zgiełku. Alejki są na tyle szerokie, że bez problemu przejadą wózki dziecięce.
Miłośnicy przyrody docenią różnorodność drzewostanu i możliwość obserwacji ptaków. Osoby zainteresowane historią odnajdą tu ślady dawnej świetności – od barokowej bramy po układ przestrzenny typowy dla dziewiętnastowiecznych parków krajobrazowych.
To również dobre miejsce na krótki odpoczynek podczas zwiedzania Kożuchowa. Park położony jest na północny wschód od starego miasta, więc można tu zajrzeć po zwiedzeniu zamku z murami obronnymi czy zabytkowego rynku.
Park w przyszłości – planowana rewitalizacja
Gmina Kożuchów nie zapomina o swoim parku. W 2026 roku zlecono Studio 4K Architekci Natalia Kochańska opracowanie kompleksowej koncepcji zagospodarowania terenu. Dokumentacja projektowa ma być gotowa do grudnia 2026 roku.
Plany obejmują nowe nasadzenia roślin, montaż elementów małej architektury – ławek, stojaków rowerowych, oświetlenia – oraz modernizację infrastruktury technicznej. Celem jest stworzenie jeszcze bardziej funkcjonalnej przestrzeni, która zachowa historyczny charakter miejsca.
Rewitalizacja nie oznacza zmiany charakteru parku – nadal ma to być kameralne miejsce odpoczynku i kontaktu z naturą, tylko lepiej wyposażone i bezpieczniejsze dla odwiedzających.
Inne atrakcje w okolicy parku
Kożuchów to miasto niewielkie, więc wszystkie główne atrakcje znajdują się w niedalekiej odległości. Zaledwie kilka minut spacerem od parku dzieli zwiedzających od zamku z XIV wieku z zachowanymi murami obronnymi i basztami. Warto też zajrzeć na rynek z zabytkowym ratuszem.
Dla osób szukających aktywnego wypoczynku gmina oferuje Stadion Miejski przy ul. Zielonogórskiej z bieżnią lekkoatletyczną i kąpielisko „Glinianki” przy ul. Moniuszki. Oba obiekty zarządzane są przez Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji i czynne są w godzinach 8:00-20:00.
Ciekawym punktem w okolicy jest również Świątynia Róż – ażurowa altana na sztucznym wzgórzu, dostępna spiralną ścieżką. To kolejne miejsce, z którego rozciąga się widok na miasto i okolice.
Praktyczne informacje dla odwiedzających
Wstęp do parku jest bezpłatny i dostępny codziennie przez cały rok. Nie ma bramek ani godzin otwarcia – to przestrzeń publiczna otwarta dla wszystkich.
Jak dojechać: Park znajduje się w centrum Kożuchowa, na północny wschód od Starego Miasta. Najłatwiej dojść tu pieszo z rynku – spacer zajmuje około 5-10 minut. Dla zmotoryzowanych dostępny jest parking w pobliżu. Adres orientacyjny to okolice ul. Stanisława Poniatowskiego.
Ile czasu przeznaczyć: Na spokojny spacer po parku wystarczy 30-45 minut. Jeśli ktoś chce usiąść, odpocząć i poobserwować otoczenie, warto zarezerwować godzinę. Park można połączyć ze zwiedzaniem centrum Kożuchowa – wtedy na całość wystarczy 2-3 godziny.
Dla kogo: Dla wszystkich – rodzin z dziećmi, osób starszych, miłośników przyrody i historii. Alejki są utwardzone i dostępne dla wózków.
Kontakt do urzędu miejskiego: Rynek 1a, 67-120 Kożuchów, tel. 68 355 59 40, email: [email protected]