Port w Bytomiu Odrzańskim to efekt gruntownej rewitalizacji dawnego nabrzeża nad Odrą, oddany do użytku w lipcu 2012 roku. Powstał w ramach transgranicznego projektu turystycznego łączącego polskie i niemieckie miejscowości nad rzeką. Dziś to punkt cumowania statków wycieczkowych, przystań dla jachtów i motorówek oraz miejsce spacerów z widokiem na szeroki nurt Odry.
Dla tych, którzy szukają spokojnego miejsca nad wodą z możliwością przejażdżki statkiem, warto tu zajrzeć podczas podróży przez Lubuskie.
Nowoczesna przystań na Środkowej Odrze
Port wybudowano na bazie starorzecza Odry, wykorzystując naturalne ukształtowanie brzegu. Główne nabrzeże ma 105 metrów długości i jest przystosowane do cumowania większych jednostek pasażerskich. Obok znajduje się 45-metrowa przystań dla mniejszych łodzi – jachtów, kajaków i motorówek. To właśnie tutaj cumują dwa statki wycieczkowe: Zefir i Laguna, które od kwietnia do listopada kursują na trasach z Głogowa do Cigacic oraz z Krosna Odrzańskiego do Frankfurtu nad Odrą po niemieckiej stronie.
Z portu rozciąga się widok na szeroki nurt rzeki. Kiedyś stał tu most – zniszczony przez Niemców w 1945 roku, nigdy nieodbudowany. Dziś najbliższa przeprawa to most w Nowej Soli, kilkanaście kilometrów dalej.
Inwestycja objęła nie tylko samo nabrzeże, ale też zagospodarowanie skarpy nadodrzańskiej, budowę sieci wodno-kanalizacyjnej z przepompownią oraz 140-metrowy pomost spacerowy prowadzący do tarasu widokowego. Stamtąd widać port, rzekę i okoliczne tereny zielone.
Port w Bytomiu Odrzańskim powstał w ramach projektu „Odra dla turystów 2014”, współfinansowanego z funduszy unijnych w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Polska-Brandenburgia. Całkowita wartość projektu wyniosła około 7,1 miliona euro, a sama inwestycja w Bytomiu kosztowała ponad 6 milionów złotych.
Co można tu zobaczyć i zrobić
Główną atrakcją są rejsy statkami Zefir i Laguna. Jednostki zabierają pasażerów na kilkugodzinne wycieczki wzdłuż Odry, łącząc polskie i niemieckie miejscowości. To dobra opcja dla tych, którzy chcą zobaczyć Dolinę Środkowej Odry z perspektywy wody i poznać historię regionu podczas opowieści przewodników.
Poza rejsami port służy jako punkt cumowania dla prywatnych jachtów i motorówek. Latem odbywają się tu zloty motorowodne organizowane przez lokalne Stowarzyszenie Turystyki i Rekreacji Wodnej „WIR”. W sierpniu 2018 roku odbył się już ósmy z kolei taki zlot, choć niski stan wody w Odrze sprawił, że część załóg musiała dotrzeć samochodami zamiast rzeką.
Sam spacer wzdłuż nabrzeża też ma swój urok. Drewniany pomost prowadzi nad wodę, gdzie ustawiono ławki z widokiem na rzekę. Jedna z nich, określana jako „ławka z widokiem na Odrę”, jest szczególnie popularna wśród odwiedzających. Z tarasu widokowego można obserwować przepływające jednostki i ptactwo wodne.
Ślady przeszłości w okolicy portu
W pobliżu portu stoi budynek dawnego młyna – obecnie zakład Metallex. To jeden z nielicznych zachowanych elementów przedwojennej zabudowy przemysłowej Bytomia. Warto zwrócić uwagę na architekturę budynku podczas spaceru wzdłuż ulicy Spacerowej, która biegnie równolegle do brzegu.
Na terenie portu można też natknąć się na resztki betonowego bunkra – pozostałość po niemieckich umocnieniach z czasów II wojny światowej. To fragment Pozycji Środkowej Odry, systemu obronnego budowanego przed wybuchem wojny. Schron obserwacyjny nr 510 znajduje się w niedalekiej odległości od nabrzeża.
W miejscu obecnego portu funkcjonowała kiedyś przeprawa promowa na drugą stronę Odry. Most łączący oba brzegi został wysadzony przez wycofujące się wojska niemieckie w 1945 roku. Archiwalne zdjęcie z 1930 roku pokazuje, jak wyglądała ta przeprawa przed wojną.
Dla kogo jest ten port
To miejsce dla osób szukających spokojnego odpoczynku nad wodą bez tłumów. Nie ma tu rozbudowanej infrastruktury turystycznej – raczej kameralny charakter małomiasteczkowego portu.
Rodziny z dziećmi docenią możliwość spaceru pomostem nad wodą i obserwowanie cumujących łodzi. Dla młodszych dzieci atrakcją może być sam widok dużych statków pasażerskich i przepływających jednostek. Miłośnicy żeglarstwa i motorowodniacy znajdą tu miejsce do cumowania i bazę wypadową do dalszych rejsów Odrą.
Osoby zainteresowane historią regionu mogą połączyć wizytę w porcie ze zwiedzaniem Bytomia Odrzańskiego – miasteczka z ciekawą przeszłością, gdzie w XVII wieku uczył się poeta Martin Opitz.
Rejsy statkami po Odrze – praktyczne informacje
Statki Zefir i Laguna kursują w sezonie od kwietnia do listopada. Oferują różne trasy – od krótszych wycieczek lokalnych po dłuższe rejsy transgraniczne do Frankfurtu nad Odrą. Dokładny rozkład rejsów i rezerwacje najlepiej sprawdzić przed przyjazdem, gdyż harmonogram może się zmieniać w zależności od stanu wody w rzece.
Niski poziom Odry w okresach suszy może wpływać na możliwość kursowania statków – warto to mieć na uwadze planując wizytę latem.
Jak dojechać i ile czasu zaplanować
Port znajduje się przy ulicy Spacerowej w Bytomiu Odrzańskim, około 11 kilometrów na południowy wschód od Nowej Soli. Z Zielonej Góry to niecałe 35 kilometrów. Dojazd samochodem jest najprostszy – można zaparkować w pobliżu portu.
Bytom Odrzański ma połączenie kolejowe, dworzec znajduje się w centrum miasteczka, około 15 minut spacerem od portu. Z Nowej Soli i Zielonej Góry kursują też autobusy.
Na sam spacer wzdłuż nabrzeża i pomostem wystarczy 30-45 minut. Jeśli planujecie rejs statkiem, trzeba doliczyć czas rejsu – od godziny do kilku godzin w zależności od trasy. Warto połączyć wizytę w porcie z krótkim spacerem po Bytomiu Odrzańskim – miasteczko ma zachowany układ urbanistyczny i kilka ciekawych budynków.
Wstęp do portu: bezpłatny, teren ogólnodostępny
Ceny rejsów: zależne od trasy i długości rejsu, szczegóły u organizatorów rejsów
Godziny otwarcia: teren portu dostępny całą dobę, rejsy statkami w sezonie kwiecień-listopad według rozkładu
Czas zwiedzania: 30-45 minut spacer, rejsy od 1 do kilku godzin
Dojazd: samochodem z Nowej Soli (11 km) lub Zielonej Góry (32 km), parking przy porcie; pociągiem do Bytomia Odrzańskiego + 15 min spacerem